Karar vermek, durumun analizinden eylem planı oluşturmaya kadar birkaç adımı içerir. Veri odaklı bir kararın, işleri sadece gerçekleştirmekten nasıl farklı olduğunu görelim.
Makalede öne çıkan konular:
- Neden veri odaklı kararlara ihtiyacımız var?
- Veri odaklı kararların temel özellikleri
- Alternatifler: KPI odaklı yönetim, Büyük Veri
- Örnek: veri odaklı kararlar vs. veriye dayanmayan kararlar
Neden Veri Temelli Kararlar Almalıyız?
Tek kelimelik bir cevap karmaşıklıktır. Veriye dayanmayan hiçbir karar alamayız. Bir caddeyi geçmeye karar verdiğinizde, içgüdüsel olarak trafik, hava durumu, diğer yayaların davranışları gibi birçok veri toplarsınız.
İş dünyası bağlamında, içgüdüsel olarak sezgiyle kararlar alabiliriz, ancak bu kararların karmaşıklığı yüksektir, bu nedenle bu doğal yaklaşım bizi çok uzağa götürmez. Belirli bir aşamada, veri temelli karar alma sürecine geçmemiz gerekir.
Veriye Dayalı Kararların Temel Özellikleri
Veriye Dayalı Karar Verme (DDDM kısaltmasıyla da bilinir), kararları desteklemek için ilgili verileri toplama ve analiz etme pratiğidir.
Takip edilmesi gereken belirli bir süreç üzerinde bir anlaşma yoktur. Birçok yazar DDDM’ye veri tarafından yaklaşırken, ben veriye dayalı karar vermenin nasıl stratejik planlama fikirleriyle örtüştüğünü göstermek istiyorum.
İşte disiplinli, veriye dayalı bir karar verme yaklaşımının ana özellikleri:
- KPI’ları İzleme. Bir stratejiyle uyumlu Temel Performans Göstergeleri (KPI’lar) kullanın; gösteriş metriklerine ve basit metriklere dikkat edin.
- Gerekçeyi kayda geçirme. Bu karara sizi yönlendiren sebepleri, kararın nedenlerini yazılı hale getirme.
- Hatalardan öğrenme. İyi ve kötü kararların sonuçlarını analiz etme, öğrenme ve geliştirme döngüleri oluşturma.
Aşağıda, bu özelliklerin pratikte ne anlama geldiğini tartışıyoruz.
Veriye Dayalı Kararlara Alternatifler
Veriye dayalı karar almaya bazı alternatifleri tartışalım.
KPI Odaklı Yönetim
“KPI odaklı yönetim” terimi genellikle KPI’ların bir hiyerarşisini oluşturma ve iş kararlarını KPI eğilimlerine göre alma pratiğini ifade eder.
- Temelde, bir KPI’lar skor kartından bahsediyoruz. İyi ellerde, bu iş bağlamıyla uyumlu olacak ve organizasyonu doğru hedeflere yönlendirecektir.
Bazen, bu terim, performans ölçümüne odaklanıp gerçek iş değeri yaratmaktan ziyade yönetim ekibinin yanlılığını tanımlamak için ironik olarak kullanılır.
Büyük Veri
Veri odaklı kararlar tartışılırken, verilerin zaten mevcut olduğunu varsayıyoruz. Buna karşılık, büyük veri girişimleri ile büyük hacimli karmaşık verilerden bilgi çıkarmaya odaklanıyoruz.
Doğru bir şekilde toplandığında, analiz edildiğinde ve raporlandığında, büyük veri veri odaklı bir karar için bir kaynak olacaktır.
Veri Tabanlı Kararlar vs. Verisiz Kararlar
Tipik bir verisiz karar alma sürecinin adımlarını (buna “işleri gerçekleştirme” diyelim) veri tabanlı karar alma ile karşılaştırdım.
1. İş Bağlamını Anlayın
| “İşleri gerçekleştirmek” | Veri odaklı karar verme |
|---|---|
| Harika bir fikrimiz var – haydi yapalım! | Mesele sadece tek bir karar vermek değil, bağlamı anlamak, önceliklendirme ve neden-sonuç bağlantılarını bulmaktır. Önce bir strateji haritasına bakalım. |
İdeal olarak, karar verme, organize bir stratejik planlama sürecinin taktiksel bir parçası olmalıdır.
İyi kararlar, strateji haritasında sunulan bir kuruluşun ortak vizyonuyla uyumludur.
2. KPI’ları tanımla
| “İşleri gerçekleştirmek” | Veri odaklı karar verme |
|---|---|
| Fikir ilginç görünüyor! Bunun için İnternet’te bazı KPI’lar bulalım. | Kararı daha somut ve daha belirli hale getirmek istiyoruz. Özel tasarlanmış KPI’lar tasarlıyoruz. İşte sorduğumuz sorular:
|
KPI’lar, herhangi bir performans yönetim sisteminin sorunlu noktasıdır. Bazı insanlar KPI’sız çalışmayı tercih ederken, bazıları İnternet’te bulunan uzun gösterge listesinden KPI kullanmayı tercih eder. Bana göre, iş zorluklarınız için performans göstergeleri bulmaya zaman ayırmak mantıklıdır.
3. Görselleştir
| “İşleri gerçekleştirmek” | Veri odaklı karar verme |
|---|---|
| Hadi bazı paneller yapalım! | Verilerimiz bir panelde olduğunda eğilimleri ve anormallikleri yakalamak daha kolaydır. Öncü ve gecikmeli göstergeler için performans verilerini aynı grafikte toplayalım. |
Etkileyici bir paneli herhangi bir yazılım aracıyla tasarlamak sorun değil. Sorun, bu bilgiyi karar vericiler için fark yaratacak kadar bağlamsal hale getirmektir.
- Eminim ki, göz alıcı panellerin üç aylık raporlar için kullanıldığı, ancak gerçek kararların tonlarca özel yapım elektronik tablo kullanılarak alındığı durumları biliyorsunuzdur.
Bu anlamda, bir strateji uygulama yazılımı (burada bir panel ve Kurumsal Karne arasındaki farkı konuştuk) verilerinizi stratejik zorluklara bir adım daha yaklaştırır.
4. Eylem Planı
| “İşleri gerçekleştirmek” | Veri odaklı karar verme |
|---|---|
| Bir planımız ve bir bütçemiz var! | Durumun mevcut anlayışımıza dayanarak bir eylem planı oluşturuyoruz. Şunları tanımlarız:
|
Bütçe, herhangi bir eylem planının önemli bir parçasıdır, ancak kararın arkasında duran tüm detayları formüle etmek daha da önemlidir. Bu tür bir yaklaşım, takımın yeni üyelerini işe almayı, kararları organizasyon genelinde hiyerarşik dağılımını ve sonuçları analiz etmeyi kolaylaştırır (bkz. adım 7).
5. Kararları Önceliklendirin
| “İşleri gerçekleştirmek” | Veri odaklı karar verme |
|---|---|
| Yaptığınız işi bırakın ve yeni bir fikre geçin. | Yeni kararları rakip fikirlerle karşılaştırmak için öncelik skor kartı kullanıyoruz. Genellikle daha yüksek puanı olan öne çıkar. |
Strateji, öncelikleri seçmek, neyi önce yapacağınıza ve neyi görmezden geleceğinize karar vermekle ilgilidir. Bazen, fikri onaylamak veya reddetmek için hızlı bir bakış yeterlidir (bkz. adım 1), diğer durumlarda ise organizasyonunuz için önemli faktörleri dikkate alan kendi önceliklendirme çerçevenizi oluşturursunuz.
6. Uygula
| “İşleri gerçekleştirmek” | Veri odaklı karar verme |
|---|---|
| Bir planımız var, birisi bunu uygulayacak. | Tartışmaya katılan bir kişi şimdi onaylanmış planı takip edecek. Kontrol noktaları olarak öncü ve gecikmeli metrikler kullanıyoruz. Beklenmedik bulguları not alıyoruz. |
Gerçek zamanlı olarak işlerin nasıl gittiğine dair bir resme sahip olmak güzel, ancak KPI’larla dikkatli olun. Çoğu durumda, doğrudan kontrol için kullanılan KPI’lar başarısız olacaktır. Bunun yerine, performans ölçümünü tartışma ve iyileştirme için bir temel olarak kullanın.
7. Sonuçları analiz et
| “İşleri yoluna koymak” | Veri odaklı karar alma |
|---|---|
| Görünüşe göre fikir bizim için işe yaradı/yaramadı… | Her karar için sonuçları analiz etmeyi planlıyoruz. Sonuçları resmi olarak gözden geçirmek için boşluk analizi veya OKR çerçevesi kullanıyoruz. |
Detaylı olarak açıklanan bir gerekçe (bkz. adım 4) burada yardımcı olacaktır. Nihai performans verileri, ekibinizin süreç boyunca yaptığı iş kadar önemli değildir. Sadece “değerlendirmeler” yapmayın – başarısızlık/başarı için derin nedenleri analiz edin ve stratejik iyileştirmeler önerin.
8. Öğrenme Döngüsü
| “İşleri gerçekleştirme” | Veri odaklı karar alma |
|---|---|
| Kötü kararlar kaçınılmazdır… | Karar alma sürecini kendimiz gözden geçiriyoruz:
Karar alma kültürümüzü geliştiriyoruz: tekrar eden sorunları arıyoruz, gereksiz karmaşıklıkları kaldırıyoruz, şablonları ve standartları güncelliyoruz. |
Bu, geçmişteki kendinizle konuşma fırsatınızdır. Bu adımı, ekibinizin izlediği prensiplere retrospektif bir bakış olarak kullanın. İletişimi geliştirin, altyapıyı iyileştirin, iç mekanikleri son kullanıcılar için değer yaratma süreciyle daha iyi uyumlu hale getirin.
Veri odaklı kararları ciddi şekilde planlıyorsanız, veri temini, analizi ve raporlama çabalarını ölçmeye yardımcı olacak büyük veri için KPI’lara göz atın.
Sonuçlar
Veri odaklı kararlar almak, sadece güzel BI panellerine bakmakla ilgili değildir. Daha çok, problemi formüle etme, kontrol noktalarını nicelendirme ve ardından ilerleme ve sonuçları takip etme konusunda disiplinli bir yaklaşım ile ilgilidir.
Kurumsal Karne veya OKR gibi düzgün bir şekilde uygulanan iş çerçeveleri, tasarım itibarıyla veri odaklı karar alma süreçlerini destekler.
Ekibiniz veri odaklı karar alma süreçleri için hangi uygulamaları kullanıyor? Yorumlarda paylaşmaktan çekinmeyin.
Alexis Savkin, Kıdemli Strateji Danışmanı ve Kurumsal Karne platformu BSC Designer’ın CEO’sudur. Uygulamalı matematik ve bilgi teknolojileri alanında geçmişiyle birlikte, alanda 20 yılı aşkın deneyime sahiptir. Alexis, “Strateji Uygulama Sistemi”nin yazarıdır. Strateji ve performans ölçümü üzerine 100’den fazla makale yayımlamış, sektör etkinliklerinde düzenli olarak konuşmalar yapmaktadır ve çalışmaları sıklıkla akademik araştırmalarda kaynak gösterilmektedir.